Jednorazowa kwota uzupełniająca w podstawie dodatkowego rocznego wynagrodzenia
Jednostka nasza przystąpiła do obliczania dodatkowego rocznego wynagrodzenia za rok 2011. W czasie ustalania podstawy obliczenia „trzynastej pensji” powstała wątpliwość, czy jednorazowy dodatek uzupełniający wynagrodzenie nauczyciela powinniśmy przyjąć w całości, czy też, jak to wynika z przepisów rozporządzenia Ministra Edukacji Narodowej w wysokości 1/12 jednorazowej kwoty uzupełniającej?
Postawione pytanie dotyczy nauczycieli, którzy na podstawie art. 30a ustawy Karta Nauczyciela (tekst jednolity z 2006r. Dz. U. Nr 97, poz. 674 z późn. zm.) uprawnieni są do jednorazowego dodatku uzupełniającego ich wynagrodzenie.
W terminie do dnia 20 stycznia każdego roku organ prowadzący szkołę będący jednostką samorządu terytorialnego przeprowadza analizę poniesionych w poprzednim roku kalendarzowym wydatków na wynagrodzenia nauczycieli w odniesieniu do wysokości średnich wynagrodzeń, o których mowa w art. 30 ust. 3 powyższej ustawy, oraz średniorocznej struktury zatrudnienia nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego.
W przypadku nieosiągnięcia w roku podlegającym analizie wysokości średnich wynagrodzeń, o których mowa w art. 30 ust. 3, w składnikach wskazanych w art. 30 ust. 1 organ prowadzący szkołę będący jednostką samorządu terytorialnego ustala kwotę różnicy między wydatkami poniesionymi na wynagrodzenia nauczycieli w danym roku w składnikach, o których mowa w art. 30 ust. 1, a iloczynem średniorocznej liczby etatów nauczycieli na poszczególnych stopniach awansu zawodowego oraz średnich wynagrodzeń nauczycieli, o których mowa w art. 30 ust. 3, ustalonych w danym roku.
Kwota różnicy, o której mowa w ust. 2, jest dzielona między nauczycieli zatrudnionych i pobierających wynagrodzenie w roku, dla którego ustalono kwotę różnicy, w szkołach prowadzonych przez jednostkę samorządu terytorialnego i wypłacana w terminie do dnia 31 stycznia roku kalendarzowego następującego po roku, dla którego wyliczono kwotę różnicy, w formie jednorazowego dodatku uzupełniającego ustalanego proporcjonalnie do okresu zatrudnienia oraz osobistej stawki wynagrodzenia zasadniczego nauczyciela, zapewniając osiągnięcie średnich wynagrodzeń na poszczególnych stopniach awansu zawodowego, o których mowa w art. 30 ust. 3, w danej jednostce samorządu terytorialnego w roku, dla którego wyliczono kwotę różnicy.
W art. 4 ustawy z dnia 12 grudnia 1997r.o dodatkowym wynagrodzeniu rocznym dla pracowników jednostek sfery budżetowej (Dz.U. z 1997r. Nr 160, poz. 1080 z późn. zm.) ustawodawca wskazał od jakich składników, w jakim okresie wypłaconych oraz w jakiej wysokości należy obliczyć dodatkowe roczne wynagrodzenie.
„Wynagrodzenie roczne ustala się w wysokości 8,5 % sumy wynagrodzenia za pracę otrzymanego przez pracownika w ciągu roku kalendarzowego, za który przysługuje to wynagrodzenie, uwzględniając wynagrodzenie i inne świadczenia ze stosunku pracy przyjmowane do obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, a także wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy oraz wynagrodzenie za czas pozostawania bez pracy przysługujące pracownikowi, który podjął pracę w wyniku przywrócenia do pracy”.
Przepisy zobowiązują, aby do podstawy dodatkowego rocznego wynagrodzenia przyjąć sumę wynagrodzenia za pracę, uwzględniając wynagrodzenie i inne świadczenia ze stosunku pracy przyjmowane do obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, oczywiście również wynagrodzeniem za urlop i wynagrodzeniem za czas pozostawania bez pracy.
Zgodnie z rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli (Dz.U. Nr 71, poz. 737 z późn. zm.) ekwiwalent pieniężny za urlop wypoczynkowy nauczycieli ustala się, stosując zasady obowiązujące przy obliczaniu wynagrodzenia za urlop wypoczynkowy. Za podstawę ustalenia ekwiwalentu za jeden dzień urlopu wypoczynkowego przyjmuje się wysokość wynagrodzenia przysługującego nauczycielowi za jeden dzień urlopu. ( § 6 ust. 1 rozporządzenia).
Zasada urlopowa jest następująca: w wynagrodzeniu za urlop wypoczynkowy nauczyciela, z pewnym zastrzeżeniem, uwzględnia się:
1) wynagrodzenie zasadnicze,
2) dodatki: za wysługę lat, motywacyjny, funkcyjny oraz za warunki pracy,
3) wynagrodzenie za godziny ponadwymiarowe i godziny doraźnych zastępstw,
4) dodatkowe wynagrodzenie za pracę w porze nocnej,
5) odrębne wynagrodzenie za zajęcia dydaktyczne, wychowawcze i opiekuńcze wykonywane w dniu wolnym od pracy,
6) wynagrodzenie za pracę w święto,
7) dodatek za uciążliwość pracy, o którym mowa w art. 19 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 r. – Karta Nauczyciela, zwanej dalej „ustawą”,
8) jednorazowy dodatek uzupełniający, o którym mowa w art. 30a ust. 3 Karty Nauczyciela.
Jednorazowy dodatek uzupełniający, o którym mowa w art. 30a ust. 3 ustawy, uwzględnia się w podstawie wynagrodzenia za urlop, a tym samym i ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy w wysokości stanowiącej jedną dwunastą kwoty tego dodatku wypłaconego pracownikowi za poprzedni rok kalendarzowy (§ 2 ust. 3).
Na podstawie takiego zapisu można by sądzić, że do podstawy rocznego dodatkowego wynagrodzenia przyjąć należy tylko 1/12 kwoty jednorazowego dodatku.
Należy jednak zauważyć, że przepis art. 4 ustawy o wpłacaniu dodatkowego rocznego wynagrodzenia nie stanowi, że należy zastosować zasadę obliczenia ekwiwalentu za urlop, lecz należy uwzględniając wynagrodzenie i inne świadczenia ze stosunku pracy przyjmowane do obliczenia ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy, przy czym nie stwierdza, że jednorazowy dodatek uzupełniający należy przyjąć w wysokości 1/12 wypłaconej wartości. Przepis jedynie wskazuje na rodzaj składników, które stanowić mają podstawę wymiaru rocznej nagrody.
Roczne dodatkowe wynagrodzenie nie jest obliczane od przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia pracownika, lecz od sumy wszystkich wynagrodzeń wypłaconych w danym roku, za który nagroda przysługuje.
Wynagrodzenie za urlop wypoczynkowy nauczyciela lub ekwiwalent za urlop obliczane są od miesięcznego wynagrodzenia, do którego, z uwagi na miesięczną podstawę, dodaje się wartość tylko 1/12 kwoty dodatku wypłaconego za poprzedni rok kalendarzowy. Podstawę tę dzieli się następnie przez 30 lub 21. Nie można więc do rocznego dodatkowego wynagrodzenia odnosić wprost zapisu o zaliczeniu do podstawy jedynie części jednorazowego rocznego dodatku, gdyż podstawę rocznej nagrody stanowi okres 12 miesięcy.
Pracodawca obowiązany jest obliczyć roczne dodatkowe wynagrodzenie przyjmując do podstawy całą kwotę jednorazowego rocznego dodatku.
Błędem będzie obliczenie 8,5% nagrody od wartości 1/12 wypłaconej jednorazowej kwoty.
Identycznie pracodawca postąpi, jeżeli pracownikom niepedagogicznym obliczać będzie roczną nagrodę. Do podstawy należy przyjąć premie miesięczne i kwartalne. Oczywiście z podstawy należy wyłączyć wszystkie nagrody..
W przypadku premii kwartalnych przepisy regulujące zasady obliczania ekwiwalentu za urlop wypoczynkowy przewidują, że włącza się je do podstawy jako 1/12 wypłaconych premii w okresie 12 miesięcy poprzedzających miesiąc nabycia prawa do ekwiwalentu. Nie ma to jednak żadnego zastosowania przy obliczaniu rocznej nagrody, gdyż należy do jej podstawy włączyć wszystkie premie kwartalne wypłacone w danym roku, za który nagroda jest obliczana i od ich sumy obliczyć 8,5%.
Podstawa prawna:
- art. 30a ust. 3 ustawy z 26 stycznia 1982 r. Karta Nauczyciela (Dz.U. z 2006 r. Nr 97, poz. 674, ze zm.),
- rozporządzeniem Ministra Edukacji Narodowej z dnia 26 czerwca 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania wynagrodzenia oraz ekwiwalentu pieniężnego za urlop wypoczynkowy nauczycieli (Dz.U. Nr 71, poz. 737 z późn. zm.)
Zygmunt Stanisławski
10 stycznia 2012r.