Pracownik, który pracuje na cały etat, posiadał do 30.11.2011r. orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Kolejne orzeczenie - stopień umiarkowany - przyniósł 23.01.2012r., które jest już na stałe. Jeszcze nie otrzymałam od lekarza medycyny pracy orzeczenia o wymiarze godzin pracy - pracownik na tą chwilę pracuje 8 godzin. Gdy pracownik doniesie mi orzeczenie z medycyny pracy jak mam wyliczyć mu urlop? Cały czas pracuje w tym samym wymiarze czasu pracy.

Jak obliczyć urlop, gdy zmiana czasu pracy nastąpi z pierwszym dniem miesiąca, a jak w przypadku zmiany w trakcie miesiąca. Co zrobić, jeżeli niepełnosprawność kończy się w trakcie roku kalendarzowego lub okres z obniżonymi normami czasu pracy. Ile urlopu będzie się należało pracownikowi niepełnosprawnemu?

Zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (tekst jednolity z 2011r. Dz. U. Nr 127, poz. 721) czas pracy osoby niepełnosprawnej zaliczonej do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo, jeżeli lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad osoba niepełnosprawną wyda w odniesieniu do tej osoby zaświadczenie o celowości stosowania skróconej normy czasu pracy.

Z dniem 1 stycznia 2012r. pracownik, który nie przedstawił odpowiedniego zaświadczenia, objęty został 8 godzinną dobowa oraz 40 godzinna tygodniową normą czasu pracy. Tygodniową normę charakteryzuje sztywność, w odróżnieniu od przeciętnej tygodniowej normy, o której stanowi art. 129 k.p.

Pracodawca obowiązany jest niezwłocznie, nie później niż w ciągu miesiąca od wystąpienia zmiany informacji przekazanej pracownikowi w trybie art. 29 k.p., poinformować pracownika w formie pisemnej o zmianie normy dobowej z 7 godzin na 8 godzin oraz zmianie wartości normy tygodniowej z 35 godzin na 40 godzin.

Przedstawienie przez pracownika kolejnego orzeczenia stwierdzającego niepełnosprawność, nie jest wystarczające do zastosowania obniżonych norm czasu pracy. Niezbędne jest zaświadczenie wystawione przez lekarza o celowości  stosowania skróconej normy czasu pracy.

Pracodawca nie ma obowiązku kierowania pracownika niepełnosprawnego do lekarza w celu uzyskania zaświadczenia, o którym mowa. Jednakże na wniosek pracownika, pracodawca obowiązany jest wydać odpowiednie skierowanie do lekarza przeprowadzającego badania profilaktyczne pracowników, czyli posiadającego odpowiednie uprawnienia.

Zaświadczeń nie wydają Powiatowe Zespoły do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności.

Tylko wówczas, gdy nie ma lekarza przeprowadzającego badania profilaktyczne, pracownik może przedstawić zaświadczenie od lekarza pod opieką którego się znajduje. Koszt przeprowadzania badania na potrzeby wydania zaświadczenia pokrywa pracodawca, niezależnie od ich wysokości.

Przeprowadzone badanie lekarskie na potrzeby wydania zaświadczenia, nie zwalnia pracownika z obowiązku poddawania się okresowym badaniom lekarskim przewidzianym w art. 229 § 2 k.p.

W dniu 1 stycznia 2012r. pracownik, który nie przedstawił zaświadczenia o celowości obniżenia norm czasu pracy, nabył prawo do urlopu wypoczynkowego w wymiarze 20 lub 26 dni (w zależności od okresu zatrudnienia). W tym dniu pracownik nie przysługiwał dodatkowy 10 dniowy urlop wypoczynkowy, gdyż pracodawca nie posiadał kolejnego orzeczenia stwierdzającego niepełnosprawność i jej stopień.

Należało w tej sytuacji poinformować pracownika pisemnie, nie tylko o zmianie norm czasu pracy, ale także o prawie do urlopu w podstawowym wymiarze. Termin na powiadomienie: niezwłocznie, nie później jednak niż w ciągu miesiąca od dnia wejścia w życie zmiany w wymiarze urlopu wypoczynkowego i norm czasu pracy (art. 29 § 3² k.p.).

Ponieważ pracownik przedstawił kolejne orzeczenie o niepełnosprawności w dniu 23 stycznia 2012r. z tym dniem przysługuje prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego w ilości 10 dni.

W oparciu o przepis art. 154² § 2 k.p. pracownik nabył prawo do urlopu od 1 stycznia 2012r. w ilości 208 godzin (26 dni x 8 godzin), a następnie w dniu 23 stycznia 2012r. udokumentował prawo do dalszych 10 dni urlopu czyli 80 godzin (10 dni x 8 godzin). Za rok 2012, o ile nie ustanie zatrudnienie przed grudniem 2012r. pracownik uprawniony jest do urlopu w ilości 36 dni (288 godzin). Do obliczenia wymiaru urlopu wypoczynkowego pracodawca przyjął obowiązującą od 1 stycznia 2012r. 8 godzinną dobowa normę czasu pracy

Zakładać jednak należy, że pracownik dostarczy zaświadczenie od lekarza, na podstawie którego normy czasu pracy zostaną obniżone, w tym norma dobowa wynosić będzie 7 godzin. Ile dni i godzin urlopu przysługiwać będzie wówczas pracownikowi niepełnosprawnemu?

Analiza przepisów Kodeksu pracy wskazuje, że pracodawca dokonuje ponownego wyliczenia urlopu, jeżeli zmieni się wymiar czasu pracy.

„Wymiar urlopu dla pracownika zatrudnionego w niepełnym wymiarze czasu pracy ustala się proporcjonalnie do wymiaru czasu pracy tego pracownika, biorąc za podstawę wymiar urlopu określony w § 1; niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia” (art. 154 § 2 k.p.)

Ustawodawca wyraźnie wskazuje, że powodem zmiany wymiaru urlopu wypoczynkowego musi być zmiana wymiaru zatrudnienia wynikającego z umowy o pracę.

Nawet w sytuacji, gdy pracodawca zmienia pracownikowi system czasu pracy, np. z normalnego na równoważny, w którym będzie wykonywał pracę po 12 godzin na dobę, nie można dokonać zmiany wymiaru urlopu wypoczynkowego, gdyż wymiar czasu pracy oraz dobowa norma czasu pracy pozostaje na tym samym poziomie, czyli 8 godzin, a w przypadku większości pracowników służby zdrowia 7 godzin i 35 minut.

Nie wszystkie zagadnienia związane z urlopami wypoczynkowymi zostały uregulowane w sposób wyraźny w przepisach Kodeksu pracy. Przykładem może być zmiana wymiaru czasu pracy pracownika w trakcie miesiąca kalendarzowego.

Przykład:

W dniu 1 kwietnia 2012r. pracownik zatrudniony jest w wymiarze ¾ etatu, a od 20 kwietnia 2012 w wymiarze ½ etatu. Jak obliczyć należny wymiar urlopu?

Przykład:

W dniu 1 stycznia 2012r. pracownika zatrudniony jest w wymiarze ¼ etatu, a od 2 stycznia 2012r. w pełnym wymiarze. Jak obliczyć wymiar urlopu?

W obu przykładach należy wyliczyć należny urlop wypoczynkowy w oparciu o przepisy Kodeksu pracy, który nie wyjaśnia, jak to zrobić.

Z podobną sytuacją mamy do czynienia u pracownika niepełnosprawnego, który objęty jest 8 godzinną dobową normą czasu pracy i przechodzi na niższą, lub odwrotnie, objęty jest 7 godziną dobową normą i z pewnym dniem należy do niego zastosować normą 8 godzinną.

Nie ma problemu, jeżeli pracownik wykorzystał cały urlop wypoczynkowy do dnia przedstawienia zaświadczenia obniżającego dobową i tygodniową normę czasu pracy. Wykorzystał tym samym cały należny urlop wypoczynkowy za dany rok.

Podstawowe pytanie, które należy sobie zadać powinno brzmieć: czy zmiana dobowej normy czasu pracy bez wystąpienia zmiany wymiaru czasu pracy zobowiązuje pracodawcę do przeliczenia urlopu wypoczynkowego pracownikowi niepełnosprawnemu?

Z uwagi na to, że jeżeli w trakcie roku kalendarzowego zmiana wymiaru czasu pracy powoduje przeliczenie wymiaru rocznego urlopu wypoczynkowego, to dlaczego w sytuacji, gdy następuje zmiana dobowej normy czasu pracy, nie przeliczać wymiaru? Brak przeliczenia urlopu spowodowałby naruszenie zasady równości pracowników niepełnosprawnych w zakresie urlopów wypoczynkowych.

Przykład:

Pracownik ze znacznym stopniem niepełnosprawności – na podstawie przedstawionego zaświadczenia – uprawniony jest od 1 stycznia 2012r. do urlopu w ilości 36 dni,  252 godzin (36 dni x 7 godzin). Inny pracownik w dniu 1 stycznia 2012r. uprawniony jest również do 36 dni urlopu, z tym że liczba godzin urlopu wynosi 288 godzin (36 dni x 8 godzin). Różnica nie wynika z ilości dni urlopu, lecz ilości godzin urlopu. Do wyliczenia urlopu pracodawca posłużył się dwiema różnymi normami czasu pracy. Sytuacja w której dwóch pracowników niepełnosprawnych przy takim samym okresie zatrudnienia, stopniu niepełnosprawności oraz wymiarze czasu pracy posiadać będzie różną liczbę godzin urlopu jest normalna. Pomimo różnej ilości godzin urlopu wypoczynkowego, liczba dni urlopu jest identyczna. Należy uznać taką sytuację za zgodną z przepisami.

Jak należy jednak postąpić, jeżeli pracownik objęty 8 godzinną dobową normą czasu pracy przedstawi zaświadczenie w trakcie roku 2012, że od dnia przedstawienia, np. 18 kwietnia 2012r. objęty zostaje zmniejszoną o jedną godzinę dobową normą czasu pracy. Czy wówczas jego urlop wypoczynkowy powinien być obniżony? Jeżeli nie, to wystąpi wyraźna różnica pomiędzy pracownikami. Liczba godzin urlopu nie ulegnie zmianie, ale liczba dni wykorzystanego urlopu będzie większa u pracownika z obniżoną dobową normą. Obaj pracownicy niepełnosprawni pracują w tym samym wymiarze czasu pracy, a urlopy wypoczynkowe różnią się od siebie. Odpoczynek u jednego jest krótszy, a drugie dłuższy, mimo że od pewnego czasu pracują taką samą liczbę godzin na dobę czyli 7. Czy to, że pracownik nie przedstawił na początku roku zaświadczenia lekarskiego wnoszącego o obniżenie norm czasu pracy, ma premiować pracownika wyższym wymiarem urlopu, tylko dlatego, że w dniu 1 stycznia 2012r. 36 dni urlopu było mnożone przez 8 godzin?

Założeniem ustawodawcy było, aby wypoczynek w postaci urlopu wypoczynkowego był uzależniony od wymiaru czasu pracy wynikającego z umowy o pracę. Mniejszy wymiar powinien uprawniać do niższego wymiaru urlopu, czyli krótszego okresu wypoczynku.

Idąc tą drogą, należy (...)